Divindades e o Ogham

Nó Celta

Liber Ar(d)machanus (“Livro de Armagh”), também conhecido como Canoin Phatraic (“Cânon de Patrício”), é um manuscrito irlandês do séc. IX que contém textos em irlandês antigo e latim. Um desses textos chama-se Collectanea (Coleções), de autoria do bispo Tírechán (séc. VII), em que se narra a vida do bispo Patrício. Nesse texto, a palavra irlandesa síde é traduzida pelo latim dei terreni, “deuses da terra”, pois se contava que residiam em palácios subterrâneos, ocultos nas profundezas de colinas encantadas (também ditas síde, de onde receberam o nome).

Mas não apenas nas entranhas da terra habitavam os deuses da Irlanda, pois a Vita tripartita Sancti Patricii registra o nome da divindade Cenn Cruaich, correspondente ao topônimo galês Penn Cruc (Pennocrucium em latim, agora Pen-y-crug), “Cabeça/Chefe da Montanha”. Há também as colinas gêmeas conhecidas como Da Chich Anand/Dá Chích Anann, “Dois Seios de Anu”, em Kerry; a “Montanha da Cailleach”, Sliabh na Cailleach, na verdade uma série de colinas, localiza-se em Meath, antigo centro cerimonial da Irlanda.

Nesse aspecto, a ligação das deidades à geografia não é nenhuma inovação irlandesa. Antes dos registros irlandeses, feitos na Idade Média, já as culturas célticas do continente europeu veneravam principalmente divindades tópicas (isto é, ligadas a um local determinado) ou regionais, com destaque para os lugares elevados, os picos dos montes.

O pico do Ger (Garrus deus), nos Baixos Pireneus, permaneceu como ente divino até o fim da dominação romana, enquanto outras montanhas desceram pouco a pouco da posição de deuses para a de moradas de deuses. Por exemplo, Dumias, nome do deus tutelar de Puy de Dôme, acabou por tornar-se um simples epíteto ligado a Mercúrio, cujo templo e estátua localizavam-se nesse cume.

No entanto, a religião praticada pelos celtas continentais, considerando-se o testemunho gaulês, dava maior ênfase ao culto das águas (rios, poços, fontes). Diua, Deua, Diuona, “a Divina” era uma designação frequente dos rios gauleses que ainda permanece em nomes atuais: Dive, Divone, Deheune. Nemausus, deus tutelar da cidade de Nîmes, era o gênio de sua fonte; Icaunus, o de Yonne etc. Numerosos eram os gauleses da Bélgica que se orgulhavam do nome Rhenogenus, “filho do Reno”. Boruo, Bormo ou Bormanus (“o Borbulhante”), deus das fontes termais, deu seu nome a muitas estações termais na atual França: La Bourboule, Bourbonne, Bourbon-Lancy ou L’Archambault.

Ligado de perto à sacralidade das águas, estava o culto das árvores e florestas. Vosegus foi o deus tutelar dos Vosges silvestres; Arduina, a deusa das Ardennes; Abnoba, a da Floresta Negra. Na região dos Pireneus, muitas inscrições latinas dão-nos a conhecer os deuses-árvores: Robur (Carvalho-Branco), Fagus (Faia), Tres Arbores (Três Árvores), Sex Arbores (Seis Árvores), Abellio (Macieira), Buxenus (Buxo). Árvores sagradas, bosques habitados pelas divindades de sua própria flora, templos naturais que o conquistador romano lembrava-se de derrubar para quebrar a resistência gaulesa.

Um eco distante da veneração arbórea aparecerá na hierarquia das árvores registrada pelo Auraicept na n-Éces e confirmada pelos tratados jurídicos (com a imposição de multas crescentes conforme a classe da árvore ilegalmente derrubada):

Asberat immorro araile co nach o dhainibh itir ainmnighter fedha inn n-ogaim isin Gaedhelg acht o chrandaibh gen gu haichinter anniu araile crand dibh. Air atat ceithiri hernaile for crandaib .i. airigh fedha 7 athaig fedha 7 lossa fedha 7 fodhla fedha; 7 is uaithibh sin a ceathrur ainmnighter fedha in oghaim. Airigh fedha quidem .i. dur, coll, cuileand, abhull, uindsiu, ibur, gius. Athaig fedha .i. fern, sail, bethi, lemh, sce, crithach, caerthand. Fodla fedha andso .i. draighen, trom, feorus, crand fir, fedlend, fidhat, finncholl. Lossa fedha .i. aitean, fraech, gilcach, raid, lecla .i. luachair 7rl.

“Outros, porém, dizem que não de homens as vogais ogâmicas foram em gaélico nomeadas, mas de árvores, embora algumas dessas árvores não sejam hoje conhecidas. Pois há quatro classes de árvores, a saber, árvores chefes tribais [airigh fedha] e árvores camponesas [athaig fedha] e árvores arbustos [lossa fedha] e árvores ervas [fodhla fedha] e é dessas quatro [classes] que as vogais ogâmicas recebem seus nomes. As árvores chefes tribais certamente [quidem] são o carvalho [dur], a aveleira [coll], o azevinho [cuileand], a macieira [abhull], o freixo [uindsiu], o teixo [ibur], o abeto/pinheiro [fir]. Árvores camponesas, a saber, o amieiro [fern], o salgueiro [sail], a bétula [bethi], o olmo/ulmo [lemh], o evônimo [sce], o álamo/choupo [crithach], a tramazeira [caerthand]. As árvores arbustos aqui, a saber, o espinheiro-negro [draighen], o sabugueiro [trom], o evônimo [feorus], o choupo-tremedor [crand fir], a madressilva [fedlend], o pado [fidhat], a aveleira-branca [finncholl]. As árvores ervas, a saber, o tojo [aitean], a urze [fraech], o caniço [gilcach], o mirto [raid], lecla [?], juncos (?) [luachair] etc”.

A veneração do carvalho é profusamente conhecida e dispensa elaboração. Basta lembrar que, no dizer de Máximo de Tiro, o Zeus gaulês (ou seja, Taranis), era adorado não sob a forma humana, mas como um carvalho: Κελτοὶ σέβὅσι μέν Δία, ἄγαλμα δὲ Διὸϛ Κελτὶκὸν ὑψηλὴ δρῦϛ (“os celtas sem dúvida adoram Zeus, porém honram-no sob a forma de um alto carvalho”). O Senhor do Céu era venerado como árvore, não em forma humana.

Os celtas inevitavelmente perceberiam as importantes qualidades de numerosas espécies animais, fossem domesticadas ou silvestres, nelas reconhecendo caráter tutelar ou divino. Podem-se citar: Epona, a Égua, Mãe Primordial; Damona, a Vaca; Taruos, o Touro (no topônimo Taruisium, hoje Treviso; no antropônimo Deiotaros, rei gálata; Taurisci, “Tribo do Touro”); Lugus, o Corvo (é uma interpretação possível, Lugudunum seria assim a “Fortaleza do Corvo”); Brannovices (“os que vencem pelo Corvo”); Eburones (“Tribo do Javali/Teixo”); Artio, a Ursa, venerada pelos helvécios da região de Berna; Cernunnos, o deus com galhadas de cervo, e tantas outras divindades.

Toda essa informação leva-me a concluir que os deuses dos celtas continentais (conhecidos pela iconografia e menções em autores clássicos) e insulares (desprovidos de iconografia, mas com fontes literárias relativamente abundantes, embora tardias) eram concretos, visíveis, presentes aqui e agora. Não o deus da montanha, mas a montanha que é o deus; não a deusa da floresta, mas a floresta que é uma divindade; rios e fontes são os corpos líquidos de divindades, entes dotados de poder e inteligência, passíveis de emoção e que podem ser aproximados. Sol e vento são divindades que tocam o rosto; a terra, um nume terrível que pode assumir todos os humores imagináveis.

Os mesmos irlandeses, que ocasionalmente conservaram traços mais antigos que seus primos continentais, fornecem indicações da vitalidade, vontade, consciência e poder dos elementos que compõem a paisagem onde se desenrolam as nossas vidas: Grían ocus Esca, Usci ocus Áer, Lá ocus Adaig, Múir ocus Tír (“Sol e Lua, Água e Ar, Dia e Noite, Mar e Terra”) foram os poderes que o rei Loegaire invocou como garantes de suas promessas ao ser feito cativo pelos homens de Leinster; Cúchullainn pronuncia um encantamento contra Medb: Adeocho-sa inna h-usci do chongnam frinn: ateoch Nem ocus Talmuin ocus Cruinn intrainrethaig. Gaibid crón-choidech friu: nisleicfe muirthimiu, corroirc monar Féne is int sléib túath Ocháine! (“Invoco o Céu e a Terra e o rio Cronn especialmente. Que duramente batalheis contra eles: possa o mar de ondas abundantes não os abandonar até que o esforço dos Féne esmague-os ao norte da montanha de Ochaine!”).

Para essa percepção do sagrado, o mundo está vivo e consciente, saturado da presença de divindades: “todas as coisas estão cheias de deuses”. Não somos os donos desta Terra, tampouco os primeiros a castigá-la com nosso peso; é como empréstimo que a ocupamos, geração após geração de homens mortais. Somos hóspedes que podem ser despachados se nos tornarmos excessivamente molestos.

Bellouesus Isarnos
Considera-te recepcionado, que encontrares aqui algo que desperte teu interesse ou, na pior das hipóteses, não te entedie.

Referências:
Bellovesos /|\
Bellodunon
Nemeton Beleni


Direitos Autorais

A violação de direitos autorais é crime: Lei Federal n° 9.610, de 19.02.98. Todos os direitos reservados ao site Templo de Avalon e seus respectivos autores. Ao compartilhar um artigo, cite a fonte e o autor. Referências bibliográficas e endereços de sites consultados na pesquisa, clique aqui.

"Três velas que iluminam a escuridão: Verdade,
Natureza e Conhecimento." Tríade irlandesa.

Nó Celta

Cat

jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet süperbetin güncel giriş süperbetin giriş süperbetin süperbetin superbetin güncel giriş superbetin giriş superbetin superbetin marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis vaycasino güncel giriş vaycasino giriş vaycasino vaycasino jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis ümraniye escort istanbul escort ataşehir escort ümraniye escort ataşehir escort istanbul escort istanbul escort ataşehir escort ümraniye escort ümraniye escort istanbul escort ataşehir escort ümraniye escort istanbul escort ataşehir escort marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis vaycasino güncel giriş vaycasino giriş vaycasino vaycasino marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis zbahis güncel giriş zbahis giriş zbahis betpark güncel giriş betpark giriş betpark pusulabet güncel giriş pusulabet giriş pusulabet pokerklas güncel giriş pokerklas giriş pokerklas superbetin güncel giriş superbetin giriş superbetin superbetin superbetin güncel giriş superbetin giriş superbetin superbetin vaycasino güncel giriş vaycasino giriş vaycasino vaycasino betturkey güncel giriş betturkey giriş betturkey fixbet güncel giriş fixbet giriş fixbet fixbet güncel giriş fixbet giriş fixbet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet fixbet güncel giriş fixbet giriş fixbet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis fixbet güncel giriş fixbet giriş fixbet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet bycasino giriş bycasino bycasino güncel giriş bycasino giriş bycasino betsat telegram betsat güncel giriş betsat giriş betsat sahabet güncel giriş sahabet giriş sahabet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet jojobet güncel giriş jojobet giriş jojobet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis betgit güncel giriş betgit giriş betgit tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet vdcasino güncel giriş vdcasino giriş vdcasino betturkey güncel giriş betturkey giriş betturkey tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet sahabet güncel giriş sahabet giriş sahabet vdcasino güncel giriş vdcasino giriş vdcasino fixbet güncel giriş fixbet giriş fixbet matadorbet güncel giriş matadorbet giriş matadorbet matadorbet güncel giriş matadorbet giriş matadorbet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis betturkey güncel giriş betturkey giriş betturkey matadorbet güncel giriş matadorbet giriş matadorbet onwin güncel giriş onwin giriş onwin tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet matadorbet güncel giriş matadorbet giriş matadorbet fixbet güncel giriş fixbet giriş fixbet redwin güncel giriş redwin giriş redwin marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis bycasino güncel giriş bycasino giriş bycasino goldenbahis güncel giriş goldenbahis giriş goldenbahis goldenbahis güncel giriş goldenbahis giriş goldenbahis betsat güncel giriş betsat giriş betsat goldenbahis güncel giriş goldenbahis giriş goldenbahis betsat güncel giriş betsat giriş betsat matadorbet güncel giriş matadorbet giriş matadorbet vdcasino güncel giriş vdcasino giriş vdcasino marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis spinco güncel giriş spinco giriş spinco tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet fixbet güncel giriş fixbet giriş fixbet kavbet güncel giriş kavbet giriş kavbet kavbet bycasino güncel giriş bycasino giriş bycasino betsat güncel giriş betsat giriş betsat betsat güncel giriş betsat giriş betsat bycasino güncel giriş bycasino giriş bycasino goldenbahis güncel giriş goldenbahis giriş goldenbahis goldenbahis güncel giriş goldenbahis giriş goldenbahis betsat güncel giriş betsat giriş betsat onwin güncel giriş onwin giriş onwin extrabet güncel giriş extrabet giriş extrabet tipobet güncel giriş tipobet giriş tipobet grandpashabet güncel giriş grandpashabet giriş grandpashabet grandpashabet güncel giriş grandpashabet giriş grandpashabet grandpashabet güncel giriş grandpashabet giriş grandpashabet grandpashabet güncel giriş grandpashabet giriş grandpashabet grandpashabet güncel giriş grandpashabet giriş grandpashabet kavbet güncel giriş kavbet giriş kavbet kavbet marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis bets10 güncel giriş bets10 giriş bets10 bets10 güncel giriş bets10 giriş bets10 meritbet güncel giriş meritbet giriş meritbet matbet güncel giriş matbet giriş matbet grandpashabet güncel giriş grandpashabet giriş grandpashabet primebahis güncel giriş primebahis giriş primebahis primebahis güncel giriş primebahis giriş primebahis primebahis güncel giriş primebahis giriş primebahis primebahis güncel giriş primebahis giriş primebahis pusulabet güncel giriş pusulabet giriş pusulabet pusulabet güncel giriş pusulabet giriş pusulabet pusulabet güncel giriş pusulabet giriş pusulabet pusulabet güncel giriş pusulabet giriş starzbet güncel giriş starzbet giriş starzbet starzbet güncel giriş starzbet giriş starzbet casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom casibom güncel giriş casibom giriş casibom marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis marsbahis güncel giriş marsbahis giriş marsbahis